Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, việc tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và triển khai các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đối với Việt Nam – quốc gia có nền nông nghiệp đóng vai trò quan trọng nhưng cũng chịu nhiều rủi ro từ biến đổi khí hậu – bài toán đặt ra không chỉ là giảm phát thải, mà còn là thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất, đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân.
Trên nền tảng đó, hợp tác giữa Viện Nghiên cứu Biến đổi toàn cầu và Phát triển bền vững (GCI) và Công ty Green Carbon Nhật Bản (GC JP), cùng Công ty Green Carbon Japan Việt Nam (GC VN), đã hình thành một mô hình hợp tác khoa học – công nghệ mang tính thực tiễn cao. Dự án tập trung vào lĩnh vực trồng lúa để triển khai các giải pháp vừa giảm phát thải, vừa nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo nội dung hợp tác, các bên cùng triển khai dự án “Tạo tín chỉ carbon trong canh tác lúa tại Việt Nam”, hướng tới việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật nhằm giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời từng bước hình thành cơ sở cho việc tham gia thị trường carbon trong lĩnh vực nông nghiệp.
Trọng tâm của hợp tác là việc áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (Alternate Wetting and Drying – AWD). Đây là giải pháp đã được chứng minh có hiệu quả trong việc cắt giảm phát thải KNK từ ruộng lúa. Đồng thời, trong bối cảnh nguồn nước ngày càng chịu áp lực do biến đổi khí hậu – từ hạn hán, xâm nhập mặn đến tình trạng thiếu nước và nguồn nước không ổn định – AWD giúp sử dụng nước hiệu quả hơn, giảm phụ thuộc vào việc duy trì ngập nước liên tục.
Điểm quan trọng là giải pháp này không chỉ giải quyết một vấn đề riêng lẻ, mà tạo ra giá trị tích hợp ngay trong thực tiễn sản xuất. Thông qua AWD, người nông dân có thể:
• giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa;
• chủ động hơn trong điều kiện thiếu nước;
• và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đây cũng là hướng tiếp cận ngày càng được nhấn mạnh trong các chiến lược khí hậu hiện nay: kết hợp giữa giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu, thay vì xử lý từng mục tiêu một cách tách biệt.
Trong quá trình triển khai, GCI đóng vai trò cung cấp cơ sở khoa học, thực hiện khảo sát thực địa, thu thập và phân tích dữ liệu, qua đó đảm bảo tính chính xác và minh bạch của các kết quả giảm phát thải. Phía Green Carbon Nhật Bản mang đến kinh nghiệm quốc tế và định hướng phát triển tín chỉ carbon, trong khi GC VN đảm nhiệm kết nối và tổ chức triển khai tại Việt Nam. Sự phối hợp này tạo nên một chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh, từ nghiên cứu – ứng dụng – đo đạc – báo cáo – đến phát triển tín chỉ carbon.
Hợp tác này cũng diễn ra trong bối cảnh Việt Nam và Nhật Bản đang thúc đẩy các cơ chế hợp tác về khí hậu, đặc biệt trong lĩnh vực tín chỉ carbon và chuyển giao công nghệ phát thải thấp. Đáng chú ý, trong chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản tới Việt Nam vào tháng 5 năm 2026, hai bên đã thống nhất thúc đẩy các cơ chế hợp tác song phương về giảm phát thải, trong đó có cơ chế tín chỉ chung (JCM).
Trong bối cảnh đó, các hoạt động hợp tác giữa GCI và Green Carbon có ý nghĩa thiết thực khi góp phần hình thành các mô hình thực tiễn, hệ thống dữ liệu và quy trình kỹ thuật phù hợp với yêu cầu của các cơ chế như JCM. Đây là cơ sở quan trọng để các mô hình canh tác lúa phát thải thấp tại Việt Nam có thể từng bước tham gia vào các cơ chế tín chỉ carbon song phương trong thời gian tới.
Điều này cho thấy một xu hướng rõ ràng: các dự án không còn chỉ đi sau chính sách, mà đang chủ động thử nghiệm và hoàn thiện mô hình ngay từ thực địa để sẵn sàng tích hợp vào các cơ chế mới khi được triển khai. Những kinh nghiệm từ hợp tác giữa GCI và Green Carbon vì vậy có thể đóng vai trò nền tảng cho việc nhân rộng các mô hình nông nghiệp phát thải thấp gắn với thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong dài hạn, mô hình hợp tác này không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính trong nông nghiệp, mà còn hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang một nền sản xuất linh hoạt hơn trước rủi ro khí hậu, đồng thời tạo thêm giá trị kinh tế thông qua thị trường carbon. Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của hợp tác song phương trong việc kết nối khoa học, công nghệ và thực tiễn sản xuất nhằm giải quyết các thách thức khí hậu.
Có thể khẳng định rằng, trong bối cảnh biến đổi khí hậu là thách thức xuyên biên giới, những hợp tác như giữa GCI và Green Carbon không chỉ mang lại lợi ích cho từng bên tham gia, mà còn góp phần thúc đẩy một hướng tiếp cận mới – nơi các giải pháp vừa giúp giảm phát thải, vừa tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.